Kredyty frankowe a prawo zatrzymania

Nie ulega wątpliwości, że spory związane z kredytami CHF w przeważającej części rozstrzygane są na korzyść konsumentów. Mimo to, nawet po prawomocnym wyroku korzystnym dla kredytobiorcy, banki próbują opóźniać zapłatę kwot należnych frankowiczom. Między innymi próbują korzystać z tzw. prawa zatrzymania.

O prawie tym pisaliśmy w sierpniu 2023 roku. Już wtedy kwestionowaliśmy możliwość skorzystania z niego przez banki:
https://przystanchf.pl/prawo-zatrzymania-co-to-jest-i-jak-sie-bronic/

Od tego czasu Sąd Najwyższy wydał co najmniej 3 ważne orzeczenia,
które potwierdzają naszą tezę z 2023 roku:

bank co do zasady nie może skorzystać z prawa zatrzymania po uznaniu
umowy kredytu frankowego za nieważną.

Uchwała z dnia 19 czerwca 2024 r. (sygn. akt III CZP 31/23)

Kwestia prawa zatrzymania została bezpośrednio poruszona w uchwale z 19
czerwca 2024 r. Sąd Najwyższy jednoznacznie wskazał, że banki nie mogą skutecznie powoływać się na prawo zatrzymania w sytuacji, gdy możliwe jest dokonanie potrącenia wzajemnych wierzytelności.

W uzasadnieniu tej uchwały podkreślono, że prawo zatrzymania, jako instrument subsydiarny, ustępuje przed innymi mechanizmami przewidzianymi w Kodeksie cywilnym, takimi jak potrącenie. Oznacza to, że jeśli obie strony mają wobec siebie
wymagalne wierzytelności pieniężne, powinny dokonać potrącenia, co prowadzi do umorzenia wierzytelności do wysokości niższej z nich, bez konieczności stosowania prawa zatrzymania.

 Uchwała z dnia 28 lutego 2025 r. (sygn. akt III CZP 126/22)

Z kolei w tej uchwale Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów stwierdził, że umowa o kredyt bankowy jest umową wzajemną w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Jest to na pierwszy rzut oka zła wiadomość dla frankowiczów. Jednak samo stwierdzenie wzajemności umowy nie przesądza o możliwości podnoszenia przez banki zarzutu zatrzymania w przypadku sporu dotyczącego nieważności
umowy.

 Uchwała z dnia 5 marca 2025 r. (sygn. akt III CZP 37/24)

Nierozwiązaną kwestię z ostatniej uchwały Sąd Najwyższy przesądził w uchwale
z 5 marca 2025 r.:

w przypadku dochodzenia od banku zwrotu świadczenia spełnionego na
podstawie umowy kredytu, która okazała się niewiążąca, bankowi nie przysługuje prawo zatrzymania.

To orzeczenie jest szczególnie istotne dla kredytobiorców walczących o ustalenie nieważności umów zawierających klauzule abuzywne, gdyż eliminuje możliwość opóźniania przez banki zwrotu nienależnie pobranych świadczeń poprzez powoływanie się na prawo zatrzymania.

Wydaje się, że wydanie ostatniej z omówionych uchwał zamyka jednoznacznie temat.

A podsumowując ww. orzeczenia:

• ograniczają one możliwość stosowania przez banki prawa zatrzymania, wskazując na pierwszeństwo instytucji potrącenia wzajemnych wierzytelności;

• chronią kredytobiorców przed działaniami banków, zmierzającymi do
  opóźniania zwrotu nienależnie pobranych środków po unieważnieniu umowy.

Dzięki tym uchwałom kredytobiorcy zyskują silniejsze podstawy prawne w
sporach z bankami.